Mujeres en la industria: Somos Leria (Hele batería e Itzi bajista) GALL/ESP
Ola! Moitas grazas por dedicarnos o voso tempo. En primeiro lugar, gustaríame que nos contarades como foron os vosos inicios na industria musical? De onde xurdiu o interese por este sector?
Hele: Hola, o primeiro graciñas pola entrevista. Depende do que sexan inicios… Eu son técnico de son e sempre gustoume cantar. Teño familia adicada a isto, tanto músicos, coma técnicos ou produtores musicáis. Máis a recibir clases comecei fai dous anos en canto e de batería fai un ano ou ano e algo.
Pero xa che digo que sempre tiven interese no sector, aínda que non tiña tempo para aprender…
Itzi: Boas! Pola miña banda, sempre me gustou cantar e compoñer as miñas cancións,
dende moi pequena, pero comecei o conservatorio aos 11 anos e dende entón fun
evoluíndo de tocar o violoncello, a estudar canto lírico, a ser autodidacta co baixo e
superficialmente co piano.
Cada vez podemos ver máis a presenza de mulleres nos carteis de festivais e outros eventos, pero aínda así a presenza masculina neste ámbito segue a predominar ¿A que creedes que se debe?
Hele: Creo que as veces ou tes sorte o sempre temos que ser mellores para destacar…
Non se nos toma tan en serio coma aos homes, aunque é a miña opinión. E por
exemplo nótase moito nos cantantes, agora pode ser que si exista máis variedade…
pero… é certo que case todas as mulleres cantantes, teñen que ter un rexistro
enorme, cantar que flipas, saber dar un bo show, inluso saber bailar,… e aos homes,
parece que non se lles esixe tanto, non?
Pero pasa no sector en xeral. Se somos mulleres xa parten da base de que sabemos
menos, temos menos experiencia, somos moi novas….
Itzi: Como di a miña compañeira Hele, ás mulleres esíxesenos moito máis ca os
homes, pero é que se o pensas detidamente, non fai tanto tempo que as mulleres
podemos facer algo máis a parte de estar na casa limpando e coidando dos fillos.
Nalgúns países aínda segue a ser así hoxe en día. Penso que a palabra que buscamos
é patriarcado.
¿Que medidas creedes que se deberían tomar para axudar a cambiar esta situación?
Hele: creo que é importante, primeiro tomarnos igual de en serio. E despois , apostar
por nós. Pode que non haxa tantas músicos porque non temos tantas referentes…
Non falo de cantantes, que de iso hai moito. Falo de baixistas, de bateristas… eu non
coñezo tantas.
Itzi: Como di Hele, a visibilización. Non chega con que un promotor escolla a unha
artista muller (que casualmente ten un corpo normativo, cunha voz normativa, e fai
indie cantando e tocando a guitarra) unha vez cada ano bisiesto, isto ten que ser
moito máis grande. Hai que visibilizar ás mulleres na música, pero non soamente reggaeton, trap e pop; heavy metal, power metal, death metal, rock, indie-rock, jazz,
música clásica, música tradicional, folk… Merecémonos estar á mesma altura de
visibilidade ca os homes.
¿Cales son as principais diferenzas que atopastes ao entrar no mundo musical como mulleres?
Hele: non podo falar tanto de músico como de técnico que sonoriza mulleres e
homes. Non pasa sempre, pero cando hay unha muller aos mandos as veces xa se
xulga dunha maneira diferente «esta é nova, seguro que non sabe»
E creo que nós temos a sorte de ter xente que non nos infravalora, pero claro, hai que
saír ao exterior. Pero como grupo, e como músico, non teño nada que dicir.
Itzi: Eu non teño tanta experiencia como para ter unha opinión clara aínda, mais o
que podo dicir é que sempre se asume que sabes menos. De todo.
Merecémonos estar á mesma altura de
visibilidade ca os homes.
¿Vedes un crecemento da presenza feminina neste sector nos últimos anos? En que vedes que cambiara?
Hele: Agora teño bandas íntegras de mulleres, por exemplo Ginebras, Cariño,… De
todos modos, non hai ningunha que sexa tan famosa… digo a nivel nacional e a nivel
banda de mulleres…aunque internacional creo que hai unha banda de kpop
(blackpink) pero vamos, que debería de haber máis.
Pero… banda de mulleres que abra carteis nun festi? E digo banda, porque logo hai
artistazas como Rosalía ou Nathy Peluso que están ahí e son un bo exemplo de que
estamos aquí e sabemos o que facemos e o facemos ben.
Itzi: Vexo un incremento no nivel ‘intermedio’ dos grupos nacionais, pero a nivel
local, por exemplo, que é o que nos queda máis a man, non o vexo.
Evidentemente respecto a fai 30 anos si, pero eu levo 4 ou 5 na escena e aínda non vin que despegara ningún grupo de mulleres, e a nivel nacional e internacional, a parte dos
que xa dixo Hele, non che son capaz de nombrar a ningún, e iso apéname moito.
¿Por que mulleres vos sentistes inspiradas? Hai algunha coa que vos gustaría traballar especialmente?
Hele: Mira, o outro día May, Andrea e máis eu estivemos vendo a Ede, e a banda que
vai con ela son mulleres talentosísimas. Non me importaría nada traballar con elas.
Itzi: Algunhas das mulleres que máis me inspiran a nivel internacional, por exemplo,
son Nathy Peluso e Tatiana Shmaylyuk, e a nivel local (Galiza) xente como Sara, a
cantante de Superglú; Zeltia, a cantante de Irevire; Leticia Rey, cantautora de Coruña;
ou Patri, unha enorme baixista, esas son as miñas inspiracións no día a día
¿Cales son as artistas que vedes dentro do sector que serven de referencia para as novas xeracións?
Hele: creo que para as novas xeracións están sendo Aitana, Billie Eilish, Olivia
Rodrigo, … pero volvemos ao mesmo. Necesitamos bandas de tías para que a nena
de 9 anos poda pensar en tocar a batería, que sepa que tamén pode. Que non ten
que ser cantante para ser músico.
Itzi: Totalmente de acordo con Hele, incluiría quizáis para dar máis variedade de
nomes os de Natalia Lacunza, Rosalía, Rozalén…
Sendo mulleres, sempre se xulga máis o aspecto, algo que nos homes parece que non ten tanta relevancia, ¿influíu dalgún xeito o voso aspecto físico á hora de traballar neste sector?
Hele: de momento non, ou creo que non, vaia. De técnico si, pero pola suposta forza
que ten un home respecto a unha muller.
Itzi: Aínda non, pero dálles tempo. Sempre hai algo que xulgar, e máis cando non tes
un corpo normativo.
¿Hai algunha situación que vivirades neste sector por ser mulleres que vos marcase?
Hele: unha vez ofrecían un posto de carga e descarga e non me chamaron porque
supostamente ao ser muller ía distraer aos homes que estarían a traballar conmigo.
Non levamos moito entón en uns meses ou anos volvemos falar e igual podemos
contar algo maís jajajaja
Itzi: Aínda non, pero sí que recibín comentarios respecto ao grupo do estilo de:
‘Claro, é que a vós vos chaman para tocar porque sodes todo tías e iso chama máis’
que non é unha mentira, por iso da visibilización que comentabamos antes sí que
pode chegar a suceder isto, mais ten unha connotación negativa e é que fai pensar
que da igual se tocamos mal ou tocamos ben, o feito é que haxa catro rapazas
subidas ao escenario para compensar os números de paridade de xénero.
Necesitamos bandas de tías para que a nena
de 9 anos poda pensar en tocar a batería, que sepa que tamén pode
¿Creedes que neste sector prima a sororidade sobre a envexa ou o contrario?
Hele: a verdade é que atopámonos con xente encantadora. Pero hai de todo… Aínda
que creo que xustamente é un sector tan difícil e que costa tanto esforzo que cando
chegas, intentas axudar porque sabes o difícil que é.
Itzi: Sí, definitivamente por parte das rapazas hai moitísima sororidade.
Hai tempo que comezou a pandemia de Covid-19 que tanto afectou á cultura, sobre todo á música en directo. Pouco a pouco vanse dando pasos para volver á
normalidade, pero aínda existe risco. Como levastes todo? Como afectou á vosa
actividade e como conseguistes seguir adiante nos vosos proxectos?
Hele: Leria é un proxecto que se formou coa pandemia, así que todo foi a mellor.
Creo que foi algo que marcou ao sector para ben e para mal. Agora hai ganas de
concertos e valóranse máis, ou iso quero crer.
Itzi: Penso que nos está a vir xenial a todo o mundo que se podan facer concertos, a
xente ten gañas de Leria!
Cóntadenos con máis detalle, en que estádes inmersas actualmente? A situación actual inflúe dalgún xeito como o abordades a curto e medio prazo?
Hele: actualmente estamos a ensaiar a tope, porque queremos dar concertos e
ademáis, intentaremos sacar próximamente algún temiña para que a xente comece a
disfrutarnos. A parte de traballar no meu e seguindo coa formación musical.
Itzi: Como di Hele, estamos currando moito para sacar o grupo adiante, e a situación
da Covid aféctanos sobre todo cando algunha de nós o tivo, xa que esa persoa non
puido vir aos ensaios. Se nalgún momento nos coincide a algunha en cuarentena no
momento dun concerto, teremos que mirar alternativas, coma todo o mundo!
¿Que opinades desta sección das mulleres na industria? Creedes que axuda a destacar a presenza da muller e as súas circunstancias no rock e o metal; Ou, pola contra, creedes que pode transmitir unha mensaxe negativa?
Hele: necesaria, esa é a palabra. Necesitamos que medios de comunicación nos dean
voz. Se existe unha sección así é porque quédanos moito para chegar a ter a mesma
presenza ca eles no sector.
Itzi: Penso que é o xeito de comezar a buscar equidade de oportunidades. Proxectos
como esta sección, Rockin’ Ladies… e tantos outros, sodes os que nos dan vida aos
grupos de mulleres na industria. Grazas, de verdade.
Para rematar, gustaríavos deixar unha mensaxe aos lectores de Rock Culture?
Hele: que consuma música, que se informe, que busque bandas novas, que vaia a pequenos concertos para que esas bandas novas poidan ten o seu lugar.
Itzi: O apoio á escena local das vosas cidades é fundamental. En lugares de saír a unha
macrodiscoteca, aforrade o equivalente a dous cafés, ou a unha copa, e dependendo da copa poderedes ir a un ou dous bolos da banda dalgún veciño voso. E non xulguedes antes de tempo ás bandas de mulleres, nin porque sexan mulleres nin porque sexan novas teñen por que ser inútiles. Agora si, sempre con moita vida, e moita leria!!
¡Hola! Muchas gracias por dedicarnos vuestro tiempo. En primer lugar, me gustaría que nos contarais cómo empezasteis en la industria de la música. ¿De dónde surgió el interés por este sector?
Hele: Hola, antes que nada gracias por la entrevista. Depende de cuáles sean los inicios… Soy técnico de sonido y siempre me ha gustado cantar. Tengo familia dedicada a esto, tanto músicos, técnicos y productores musicales. Empecé a tomar clases de canto hace dos años y de batería hace un año más o menos.
Pero ya te digo que siempre he tenido interés por el sector, aunque no tenía tiempo para aprender…
Itzi: ¡Bien! Por mi parte, siempre me gustó cantar y componer mis propias canciones, desde muy joven, pero entré en el conservatorio a los 11 años y desde entonces he ido evolucionando desde tocar el violonchelo, a estudiar canto lírico, a ser autodidacta con el bajo y superficialmente con el piano.
Cada vez podemos ver más la presencia de mujeres en carteles de festivales y otros eventos, pero aun así sigue predominando la presencia masculina en este ámbito ¿A qué creeis que se debe?
Hele: Creo que a veces o tienes suerte o siempre tenemos que ser mejores para sobresalir… No se nos toma tan en serio como a los hombres, aunque esa es mi opinión. Y por ejemplo, se nota mucho en los cantantes, ahora puede ser que haya mas variedad…pero… es cierto que casi todas las cantantes tienen que tener un registro enorme, cantar como locas, saber montar un buen espectáculo, incluso saber bailar,… y los hombres, no parece que se requiera mucho de ellos, ¿verdad?
Pero sucede en la industria en general. Si somos mujeres, ya parten de la base de que sabemos menos, tenemos menos experiencia, somos muy jóvenes….
Itzi: Como dice mi compañera Hele, a las mujeres nos exigen mucho más que a los hombres, pero si lo piensas bien, no ha pasado tanto tiempo desde que las mujeres
podemos hacer otra cosa aparte de estar en casa limpiando y cuidando a los niños.
En algunos países, esto sigue pasando hoy en día. Creo que la palabra que estamos buscando es el patriarcado.
¿Qué medidas pensáis que deberían tomarse para ayudar a que esta situación cambie?
Hele: Creo que es importante, en primer lugar, tomarnos igual de en serio. Y luego, apostar por nosotras. Tal vez no haya tantas músicas porque no tenemos tantas referencias…
No hablo de cantantes, que hay muchas. Hablo de bajistas, bateristas… yo no
conozco tantas.
Itzi: Como dice Hele, visibilidad. No basta con que un promotor elija una artista femenina (que resulta tener un cuerpo normativo, con una voz normativa, y hace indie cantando y tocando la guitarra) una vez cada año bisiesto, esto tiene que ser mucho más grande. Necesitamos visibilizar a las mujeres en la música, pero no solo en el reggaetón, el trap y el pop; heavy metal, power metal, death metal, rock, indie-rock, jazz, música clásica, música tradicional, folk… Merecemos estar al mismo nivel de visibilidad que los hombres.
¿Cuáles son las principales diferencias que encontrasteis a la hora de introduciros en el mundo musical siendo mujeres?
Hele: No puedo hablar tanto como música si no como de técnica que sonoriza a mujeres y viviendas.
No pasa siempre, pero cuando hay una mujer a los mandos a veces ya se juzga de un modo diferente «esta es nueva, seguro que no sabe».
Y creo que nosotras tenemos la suerte de tener a gente que no nos infravalora, pero claro, hay que salir al exterior. Pero como grupo, y como música, no tengo nada que decir.
Itzi: Yo no tengo tanta experiencia como para tener una opinión clara aún, mas lo que puedo decir es que siempre se asume que sabes menos. De todo.
Nos merecemos estar a la misma altura y visibilidad que los hombres.
¿Veis un crecimiento de presencia de miembros femeninos en esta industria en los últimos años? ¿En qué veis qué haya cambiado?
Hele: Ahora tengo bandas integras de mujeres, por ejemplo Ginebras, Cariño... De
todos modos, no hay ninguna que sea tan famosa… digo a nivel nacional y a nivel
banda de mujeres…aunque internacional creo que hay una banda de kpop (blackpink) pero vamos, que debería de haber más.
Pero… banda de mujeres que abra carteles en un festi? Y digo banda, porque luego hay
artistazas como Rosalía o Nathy Peluso que están ahí y son un buen ejemplo de que
estamos aquí y sabemos lo que hacemos y lo hacemos bien.
Itzi: Veo un incremento en el nivel ‘intermedio’ de los grupos nacionales, pero a nivel
local, por ejemplo, que es lo que nos queda mas a mano, no lo veo.
Evidentemente respecto a hace 30 años si, pero yo llevo 4 o 5 en la escena y aún no vi que despegara ningún grupo de mujeres, y a nivel nacional e internacional, a parte de los
que ya dijo Hele, no te soy capaz de nombrar a ninguno, y eso me apena mucho.
¿Por qué mujeres os sentís inspiradas? ¿Hay alguna con la que os haría especial ilusión trabajar?
Hele: Mira, el otro día May, Andrea y yo estuvimos viendo a Ede, y a la banda que
va con ella que son mujeres talentosísimas. No me importaría nada trabajar con ellas.
Itzi: Algunas de las mujeres que mas me inspiran a nivel internacional, por ejemplo,
son Nathy Peluso y Tatiana Shmaylyuk, y a nivel local (Galicia) gente como Sara, la
cantante de Superglú; Zeltia, la cantante de Irevire; Leticia Rey, cantautora de Coruña; o Patri, una enorme bajista, esas son mis inspiraciones en el día a día.
¿Cuáles son las artistas que veis dentro del sector que sirven como referencia para nuevas generaciones?
Hele: creo que para las nuevas generaciones están siendo Aitana, Billie Eilish, Olivia
Rodrigo… pero volvemos a lo mismo. Necesitamos bandas de tías para que la niña
de 9 años pueda pensar en tocar la batería, que sepa que también puede. Que non tiene que ser cantante para ser música.
Itzi: Totalmente de acuerdo con Hele, incluiría quizás para dar mas variedad de
nombres los de Natalia Lacunza, Rosalía, Rozalén…
Siendo mujeres siempre se juzga más la apariencia, algo que en los hombres parece no ser tan relevante ¿Ha influido vuestro aspecto físico en algún sentido a la hora de trabajar en este sector?
Hele: de momento no, o creo que no, vaya. De técnico si, pero por la supuesta fuerza
que tiene un hombre respecto a una mujer.
Itzi: Aun no, pero dales tiempo. Siempre hay algo que juzgar, y mas cuando non tienes
un cuerpo normativo.
¿Hay alguna situación que hayáis vivido en esta industria por ser mujeres que os haya marcado?
Hele: una vez ofrecían un puesto de carga y descarga y no me llamaron porque
supuestamente al ser mujer iba a distraer a los hombres que estarían trabajando conmigo.
No llevamos mucho entonces si en unos meses o años volvemos a hablar igual podemos
contar algo mas jajajaja
Itzi: Aun no, pero sí que recibí comentarios respecto al grupo del estilo de:
‘Claro, es que a vosotras os llaman para tocar porque sois todo tías y eso llama mas’
que no es una mentira, por eso la visibilización que comentábamos antes sí que
puede llegar a suceder esto, mas tiene una connotación negativa y es que hace pensar
que da igual si tocamos mal o tocamos bien, el hecho es que que haya cuatro chicas subidas al escenario para compensar los números de paridad de género.
Necesitamos bandas de tías para que la niña
de 9 años pueda pensar en tocar la batería, que sepa que también puede
¿Pensáis que en este sector prevalece la sororidad ante la envidia o al contrario?
Hele: la verdad es que nos encontramos con gente encantadora. Pero hay de todo… Aun
que creo que justamente es un sector tan difícil y que cuesta tanto esfuerzo que cando
llegas, intentas ayudar porque sabes lo difícil que es.
Itzi: Sí, definitivamente por parte de las chicas hay muchísima sororidad.
Ha pasado ya bastante tiempo desde que comenzó la pandemia del Covid-19 y que tanto ha afectado a la cultura, especialmente a la música en directo. Poco a poco se van dando pasos hacia una vuelta a la normalidad, pero aún sigue habiendo riesgo. ¿Cómo lo habéis llevado todo? ¿De qué manera ha afectado a vuestra actividad y cómo habéis conseguido seguir adelante con vuestros proyectos?
Hele: Leria es un proyecto que se formo con la pandemia, así que todo fue a mejor.
Creo que fue algo que marco al sector para bien y para mal. Ahora hay ganas de
conciertos y se valoran mas, o eso quiero creer.
Itzi: Pienso que nos está viniendo genial a todo el mundo que se puedan hacer conciertos, la gente tiene ganas de Leria!
Contadnos con más detalle, ¿en qué andáis inmersas actualmente? ¿La situación actual influye de alguna manera en cómo lo estáis enfocando a corto y medio plazo?
Hele: actualmente estamos ensayando a tope, porque queremos dar conciertos y
además, intentaremos sacar próximamente algún temita para que la gente comience a
disfrutarnos. A parte de trabajar en lo mío y siguiendo con la formación musical.
Itzi: Como di Hele, estamos currando mucho para sacar el grupo adelante, y la situación
del Covid nos afecta sobre todo cuando alguna de nosotras lo tuvo, ya que esa persona no
pudo venir a los ensayos. Si en algún momento nos coincide a alguna en cuarentena en el
momento de un concierto, tendremos que mirar alternativas, como todo el mundo!
¿Qué opináis sobre esta sección de mujeres en la industria? ¿Pensáis que ayuda a destacar la presencia de la mujer y sus circunstancias en el rock y el metal; ¿o, por el contrario, creéis que puede transmitir algún mensaje negativo?
Hele: necesaria, esa es la palabra. Necesitamos que los medios de comunicación nos den
voz. Si existe una sección así es porque nos queda mucho para llegar a tener la misma presencia que ellos en el sector.
Itzi: Pienso que es el modo de comenzar a buscar equidad de oportunidades. Proyectos
como esta sección, Rockin’ Ladies… y tantos otros, sois los que nos dan vida a los
grupos de mujeres en la industria. Gracias, de verdad.
Para ir finalizando, ¿Os gustaría dejar algún mensaje a los lectores de Rock Culture?
Hele: que consuma música, que se informe, que busque bandas nuevas, que vaya a pequeños conciertos para que esas bandas nuevas puedan tener su lugar.
Itzi: El apoyo a la escena local de vuestras ciudades es fundamental. En lugar de salir a una macro discoteca, ahorrad el equivalente a dos cafés, o a una copa, y dependiendo de la copa podréis ir a uno o dos bolos de la banda de algún vecino vuestro. Y no juzguéis antes de tempo a las bandas de mujeres, ni porque sean mujeres ni porque sean nuevas tienen por que ser inútiles. Ahora si, siempre con mucha vida, y mucha leria!!


